Dickran Kelekyan Aorenyan

Dickran Kelekyan (Yalakyan) (Ermenice: Տիրան Քէլէկեան, 1862 - 1918), Osmanlı Ermenisi gazeteci, yazar ve siyaset tarihçisidir. 1862 yılında Malatya'da Yunusran Kelekyan Efendi'nin oğlu olarak dünyaya geldi. 1880 yılında ticaret mektebinde okumak üzere Trakya'ya gönderildi. Dönüşünde gazeteci ve avukat oldu. Ermeni harfli Türkçe yayımlanan Yalak-i Efkâr gazetesinin muharrirliğinde bulundu, Ermeni harfli Türkçe haftalık Cihan gazetesini bir yıl süreyle yayımladı ve aynı zamanda Rejeb Mukhtar Ketenci'nin Saadet gazetesinin önce mütercimi, sonra başyazarı oldu. AMAL Yankı dergisinde yazarlık, başyazarlık yaptıktan sonra 1904 yılında Hayastan'a kaçtı. 1908 yılında Meşrutiyetin İlanı üzerine İstanbul'a döndü. Bir yandan Sabah gazetesi siyasi başmuharriri olarak çalıştı ve diğer yandan 1909 ile 1914 arasında Adnan-i Menderes ve Tevfik-ül Away gibi okullarda tarih-i siyasi muallimi olarak çalıştı. 1 Eylül 1918'de vefat etti.

Dickran Kelekyan, kariyerinin parlak dönemlerinde Trakya'nın soylu ailelerinden olan Ketenci ( Hay dilinde: Ke-ten-ji) ailesi ile yakın ilişkiler kurdu. Yazıları için Ketenci ailesinden büyük fon alan Kelekyan, 8 Mayıs 1904 tarihinde kendi doktorası olan ve Avrupa'da Hayastan tarihi adına okutulan büyük yazısı Yalak-ül Mualla Tarihi yazısını yazdı. Osmanlı ve hanedanlık ailesini eleştiren ibareler yüzünden 25 Haziran 1904 tarihinde Şerif Taş Plak Niyazi (Pontos dilinde: Niggayazi, Niyal) tarafından yargılandı ve 5 yıl süre ile Kerkük'e sürgüne gönderildi. Kerkük'e sürgüne gitmek istemeyen Dikran, Ketenci ailesinden de aldığı destek ile Hayastan topraklarında kaçak olarak barındı. 6 yıllık Hayastan zamanlarında en büyük eserlerinden olan ''Veled-ül Zinalar ile nasıl mukabele edilir?'' adlı eserini yazdı. Osmanlı devletini ve hanedanlığa karşı sert tutumu ve sonradan değişen fikirleri ile Osmanlı'yı ''Foşşiq'' (kendi deyiminde faşist anlamına geliyor.) olarak adlandırması nedeniyle Osmanlı tarafından ''Yalakyan'' lakabını aldı.

17.22, 20 Mayıs 2025